شدت نوری که فیلم یا سنسورهای تصویری را تحت تاثیر قرار می دهد، توسط دیافراگم درون لنز کنترل می شود. دیافراگم اندازه قطر روزنه به وجود آمده درون لنز است. دیافراگم نمونه مکانیکی مردمک چشم انسان است. مردمک چشم انسان در نور کم باز و در نور زیاد بسته می شود تا مقدار نوری را که به شبکیه برخورد می کند کنترل کند.
دیافراگم درون لنز نیز باید باز و بسته شود تا میزان شدت نوری که به فیلم یا سنسورهای تصویری می رسد کنترل شود. فیلم و سنسورهای تصویری نیاز به مقدار نور درست برای اکسپوژر مناسب دارند. اگر نور زیاد باشد، ماده حساس به نور بیشتر از حد نرمال و اگر کمتر باشد کم تر از حد نرمال اکسپوز می شوند.
وقتی دیافراگم درون لنز را باز یا بسته می کنیم، صدای تق تق به گوش می رسد. این صدا نشان دهنده f-stop بوده و دارای درجه بندی و شماره گذاری است. وقتی مقدار عدد f-stop به اندازه یک پله کاهش پیدا می کند، دقیقا نوری که به فیلم یا سنسور تصویری برخورد می کند دو برابر می شود. وقتی میزان عدد f-stop به اندازه یک پله افزایش پیدا می کند، نوری که به فیلم یا سنسور تصویری برخورد می کند نسبت به شماره قبلی نصف می شود. تنها قسمت گیج کننده این است که بزرگ ترین روزنه، کوچک ترین عدد f-stop و کوچکترین عدد f-stop و کوچکترین روزنه، بزرگترین عدد f-stop را دارد. F-stop بزرگ تر، روزنه کوچکتر، بسیار ساده!
رابطه بین دیافراگم و عدد دیافراگم (f- number)
دلیل این گونه شماره گذاری f-stop می تواند به وسیله مثال های زیر بیان شود:
- قطر دیافراگم انتخاب شده برای لنز استاندارد ۵۰ میلیمتر در دوربین ۳۵ میلیمتر برابر با ۱۲٫۵ میلی متر محاسبه شده است.
- این مقدار بر فاصله کانونی لنز (۵۰ میلیمتر) تقسیم شده و دقیقا چهار برابر کمتر می شود.
- در نتیجه دیافراگم عدد f/4 خواهد بود.
- قطر دیافراگم انتخاب شده دیگر بر روی لنز مشابه ۶٫۲۵ میلیمتر است.
- این اندازه نیز به طور مشابه می تواند بر فاصله کانونی لنز بخش شود و عدد f/8 را بدهد.
به این ترتیب دلیل اینکه چرا عدد f-number بزرگ تر مربوط به روزنه کوچک تر است مشخص می شود. ممکن است قطر یک f-number در لنزهایی با فاصله کانونی مختلف، متفاوت باشد. اما مقدار نوری که به فیلم می رسد ثابت خواهد ماند. f/4 در لنزی با فاصله کانونی بلند، به طور فیزیکی قطر بیشتری نسبت به دیافراگم مشابه در لنزی با فاصله کانونی کوتاه تر خواهد بود. اما به هر حال شدت نوری که به فیلم یا سنسور تصویری می رسد در هر دو برابر است. با افزایش فاصله در لنزهایی با فاصله کانونی بلندتر نور مجبور است فاصله بیشتری را برای رسیدن به صفحه حساس به نور بپیماید و به این خاطر مقداری از این انرژی هدر می رود. این اتلاف انرژی نورانی بوسیله افزایش قطر روزنه جبران می شود.
نوشته شده در نور در عکاسی و نورسنجی
